Toscaanse Jasmijn

De Toscaanse Jasmijn (Trachelospermum jasminoides), ook bekend als Sterjasmijn, is een groenblijvende klimplant die afkomstig is uit Oost-Azië, waar je ze van nature terugvindt in China, Japan en Vietnam. De naam is dus misleidend : de plant komt niet uit Toscane, maar dankt haar naam aan het romantische mediterrane gevoel en de populariteit van de plant in de Toscaanse regio. Hoewel de naam van de plant anders doet vermoeden, behoort de Toscaanse Jasmijn niet tot het geslacht Jasminum. Wel maakt ze deel uit van de maagdenpalmfamilie (Apocynaceae).

Toscaanse Jasmijn is geliefd om haar stervormige witte bloemetjes die vooral op warme dagen en avonden een krachtige, zoete vanillegeur verspreiden. De glanzende, donkergroene bladeren kleuren vaak donkerrood of bronsbruin tijdens de wintermaanden als reactie op de kou, maar zullen in het voorjaar opnieuw frisgroen kleuren.

Qua sfeer brengt de Toscaanse jasmijn meteen een zuiders en ontspannen gevoel in een tuin, terras of patio. De plant doet denken aan zonovergoten binnenplaatsen, natuurstenen muren en lange zomeravonden in Italië. Wanneer ze langs een pergola, schutting of gevel groeit, creëert ze een groene, weelderige uitstraling met een romantisch karakter. Door de combinatie van geur, bladstructuur en bloei zorgt de Toscaanse jasmijn voor een rustige, verfijnde en uitnodigende sfeer waarin buitenruimtes bijna vanzelf als een verlengstuk van het huis aanvoelen.

De witte Toscaanse Jasmijn (Trachelospermum jasminoides) is de klassieke soort die in heel wat tuinen terug te vinden is. Deze herken je aan de stervormige, witte bloemen die bloeien van mei tot september en een sterke geur verspreiden. Als je op zoek bent naar een kleurrijke variant met dezelfde aangename geur, dan kan je kiezen voor de  Star of Toscane met zachtgele bloemetjes of de “Pink Air” met lichtroze bloemetjes. Met de bonte bladeren met crèmekleurige tot witte randen van de “Variegata” kan je donkere hoekjes opfleuren. De “Star of Venice” is een iets compactere en stevigere variant met crèmewitte bloemetjes die heel geschikt is voor potten op een beschut terras.

Bij Toscaanse Jasmijn geldt 1 regel : hoe meer zon, hoe uitbundiger de bloei. Kies dus bewust voor een zonnige locatie. Op een half-schaduwrijk plekje zal de plant wel blijven groeien, maar zal je merken dat de bloei iets ingetogener zal zijn. Een schaduwrijke plek raden we af. Daar zal de plant wel overleven, maar nauwelijks bloemknoppen aanmaken.

Zorg ervoor dat de plant voldoende beschutting heeft en niet wordt blootgesteld aan tocht of aan de drogen, koude oostenwind.

Toscaanse Jasmijn geeft de voorkeur aan een goed doorlatende, licht vochtige bodem. Een lichtzure tot neutrale bodem is ideaal. Omdat de plant gevoelig is voor wortelrot, mag de bodem niet langdurig nat of drassig zijn.

Tip : plant je Toscaanse Jasmijn niet in de buurt van langzamer groeiende struiken en vaste planten. Zo vermijd je dat die planten overwoekerd worden en mogelijk uit de bloemborder worden verdrongen.

De krachtige, wintergroene klimplant kan - afhankelijk van de omstandigheden - uitgroeien tot een plant van 3 tot 6 m hoog. Het eerste jaar na aanplanting zal de plant iets gematigder groeien en haar energie stoppen in de ontwikkeling van een stevig wortelgestel. Vanaf het 2e jaar, wanneer de plant voldoende is ingeworteld, kan de plant 20 tot 75 cm per jaar groeien. De sterkste groeiperiode is het voorjaar en de zomer.

Toscaanse Jasmijn hecht zich niet uit zichtzelf ergens aan vast en moet je dus ondersteunen door de ranken te leiden langs een rekwerk, pergola of draad. Naarmate de plant ouder wordt, vormt ze een dicht netwerk van takken en bladeren, wat haar heel geschikt maakt voor het vergroenen van een gevel of het creëren van een privacyscherm.

De plant bloeit van mei tot september met een piek in de maanden juni en juli.

Toscaanse Jasmijn kan aangeplant worden in het voorjaar (van april tot mei) wanneer de bodem begint op te warmen. Dit geeft de plant de tijd om in te wortelen en te groeien voordat de zomer aanbreekt. Ook het najaar (september tot oktober) is geschikt om te planten. Dan is de bodem nog lekker warm van de zomer, wat ideaal is voor een sterke wortelontwikkeling vóór de winter.

Voor aanplanting in de vollegrond graaf je een plantgat dat dubbel zo breed en diep is als de wortelkluit zodat de plantwortels voldoende ruimte hebben. Vermeng de uitgegraven grond met een bodemverbeteraar zoals COMPO Bodemverbeteraar Aanplantingen. Plaats de plant vervolgens in het plantgat en vul het gat op. Druk voorzichtig aan en geef rijkelijk water. Voorzie 50 cm vrije rondom de basis van de plant. Als je de klimplant aanplant langs een muur of een schutting, kan je 2 tot 3 planten per lopende meter voorzien.

Toscaanse Jasmijn kan eveneens in potten en bakken worden aangeplant. Zorg ervoor dat de bodem van de pot of de bak is voorzien van drainagegaten zodat overtollig water gemakkelijk kan weglopen. Zo vermijd je dat de plantenwortels gaan rotten. Kies een pot die minstens 5 cm groter is dan de kleur en bedek de bodem met COMPO Bio Granuplant Hydrokorrels voor een goede drainage. Vul aan met een potgrond voor mediterrane planten zoals COMPO SANA Potgrond Mediterrane Planten en maak een plantgat. Dompel de wortelkluit even onder in een emmer gevuld met water en plaats de plant in de pot. Vul de pot vervolgens tot 1 cm onder de rand verder op met potgrond. Geef rijkelijk water.

Toscaanse jasmijn draagt op een subtiele maar waardevolle manier bij aan de biodiversiteit in de tuin. Tijdens de bloeiperiode produceert de plant talrijke stervormige, geurende bloemen die nectar bevatten en daardoor aantrekkelijk zijn voor verschillende bestuivende insecten zoals bijen, hommels en vlinders. Vooral in de zomermaanden vormt de bloei een extra voedselbron in de tuin.

Door haar dichte en wintergroene groei biedt Toscaanse jasmijn daarnaast beschutting aan kleine dieren en insecten. Wanneer de plant langs een schutting, pergola of gevel groeit, ontstaat een beschutte groene structuur waarin insecten kunnen schuilen en vogels rustplaatsen kunnen vinden. De compacte begroeiing zorgt bovendien voor extra variatie in de verticale opbouw van de tuin, wat de ecologische waarde van de buitenruimte vergroot.

Toscaanse Jasmijn houdt van een licht vochtige bodem.

Planten in de vollegrond kan je tijdens het groeiseizoen (lente / zomer) 2 tot 5 liter water per week geven, maar de frequentie moet aangepast worden naargelang het weer en de bodemvochtigheid. We raden je aan om de bovenste grondlaag tussen de gietbeurten licht te laten opdrogen. Tijdens periodes van droogte en hitte moet je de plant meerdere keren per week voorzien van extra water.

In potten of bakken zal de potgrond veel sneller uitdrogen. Stop vóór de gietbeurt je vingers in de potgrond. Als de bovenste laag potgrond nog vochtig is, dan hoef je voorlopig geen water te geven. Tijdens het groeiseizoen heeft de plant wekelijks water nodig. Bij aanhoudende hitte kan het zelfs noodzakelijk zijn om dagelijks water te geven. Giet tot het water onder uit de pot loopt.

Tijdens de winter heeft Toscaanse Jasmijn veel minder water nodig. Zorg ervoor dat de wortelkluit nooit volledig uitdroogt. Geef enkel water op vorstvrije dagen. Tijdens de winter mag de plant niet in een drassige bodem staan. Hierdoor gaan de wortels namelijk rotten, waardoor de plant uiteindelijk zal afsterven.

Voeg tijdens de groeiperiode 2 x per week een portie COMPO Vloeibare Meststof Mediterrane Planten toe aan het gietwater. Deze voedingsstoffen zullen ervoor zorgen dat je plant stevige stengels met prachtige, diepgroene bladeren ontwikkelt en dat je kan genieten van een uitbundige, heerlijk geurende bloei met de typisch zoete geur. Tijdens de winter hoeft de plant helemaal niet bemest te worden. Dit zou de wortels namelijk kunnen doen verbranden.

De Toscaanse Jasmijn is een snelgroeiende plant die de neiging heeft om snel wild te gaan groeien. Door te snoeien, houd je de plant in model. Door dode en oude stengels te snoeien, stimuleer je bovendien de vorming van nieuwe zijtakken en bijgevolg van nieuwe bloemen.

Snoeien kan op 2 momenten. Het voorjaar (maart en april) is ideaal voor een drastische snoeibeurt. Daarbij worden zieke, dode en beschadigde stengels verwijderd en lange stengels ingekort. Dit geeft je plant licht en lucht, wat ideaal is voor de ontwikkeling van nieuwe scheuten. Ook na de bloei in de zomer (augustus en september) kan je snoeien. Tijdens deze periode kan je verwilderde stengels inkorten en je plant terug in model brengen. Zo ben je zeker dat je de bloei van het komende jaar niet verstoort.

Tips tijdens het snoeien :

• Gebruik steeds scherp snoeigereedschap en draag handschoenen. Tijdens het snoeien komt namelijk melksap vrij dat een irriterend effect kan hebben.
• Knip dode, oude en zieke stengels weg tot vlak boven een gezonde zijscheut.
• Middellange scheuten kan je vlak boven een zijscheut snoeien, zolang je ervoor zorgt dat je 3 tot 4 bladeren van de groei van dit seizoen overhoudt.
• Snoei niet te drastisch. Als je te diep snoeit, zal je plant meer tijd nodig hebben om opnieuw te bloeien.

Toscaanse Jasmijn is licht giftig. Het grootste ongemak zit in het melksap in de stengels dat irriterend voor de huid. We raden je dan ook aan om handschoenen te dragen tijdens het snoeien. Inname van delen van de plant kan leiden tot misselijkheid, braken en diarree. Houd daarom kleine kinderen en huisdieren uit de buurt van de planten.

Toscaanse Jasmijn is een groenblijvende klimplant die het hele jaar door haar sterke, groene bladeren behoudt. Bij koudere temperaturen kunnen de bladeren een subtiele brons- of roodachtige tint krijgen. Helaas is de plant niet volledig winterhard. Als ze wordt blootgesteld aan temperaturen onder de 10°C, dan kan ze ernstig beschadigd raken en zelfs doodvriezen. Vooral jonge exemplaren zijn heel kwetsbaar en moet je extra beschermen tijdens de winter. Dit kan je doen door de bodem rondom de plant te bedekken met mulch. Probeer de plant zoveel mogelijk te beschermen tegen de harde, koude wind. Planten in potten of bakken kan je inpakken in noppenfolie (om de wortels te beschermen), op een beschutte plaats zetten en eventueel naar binnen verhuizen.

Laat de bodem niet uitdrogen. Geef een kleine portie water op droge, vorstvrije dagen maar vermijd wateroverlast. Dit zou de wortels kunnen doen rotten.

Bemesten is helemaal overbodig tijdens de winter. De plant bevindt zich dan namelijk in de winterrust en extra voedingsstoffen zouden de wortels verbranden. Door te bemesten, zou de ontwikkeling van nieuwe scheuten bovendien worden gestimuleerd, wat de plant net gevoeliger maakt voor vorstschade.

Toscaanse Jasmijn kan je vermeerderen via stekken of via afleggen.

Stekken :

Toscaanse Jasmijn stekken kan in de zomer of in het vroege najaar, wanneer de plant actief groeit.

• Kies een jonge, gezonde stengel van ongeveer 10 tot 15 cm en snijd deze net onder een bladknop schuin af.
• Verwijder de bladeren aan de onderkant van de stek zodat ongeveer 5 cm van de onderzijde kaal is. De bovenste twee of drie bladeren mogen blijven zitten.
• Om de wortelgroei te versnellen kan het kale gedeelte van de stengel in een stekpoeder worden gedoopt.
• Stop de stek in een potje gevuld met vochtige stekgrond zoals COMPO SANA Potgrond Zaaien & Stekken. Druk de potgrond lichtjes aan.
• Dek het potje af met plastic folie of zet de stek in een kweekbakje om de luchtvochtigheid hoog te houden.
• Plaats de stek op een lichtrijke plek, maar vermijd direct zonlicht.
• Houd de grond licht vochtig en ventileer regelmatig om schimmelvorming te voorkomen.

Afleggen :

In het voorjaar kan je Toscaanse Jasmijn vermeerderen via afleggen.

• Buig een lange, flexibele tak van de moederplant naar de grond (wees voorzichtig zodat deze niet breekt).
• Maak een gleufje in de potgrond, leg het midden van de tak erin en zorg dat de top boven de grond blijft.
• Zet de tak vast met een steen of een ijzeren haak.
• Bedek het ingegraven deel met aarde en geef water.
• Zodra de tak na een aantal maanden eigen wortels heeft gevormd, kun je deze losmaken van de moederplant.

Toscaanse jasmijn staat bekend als een sterke en relatief onderhoudsvriendelijke plant die weinig last heeft van ziekten en plagen. Wanneer de plant op een geschikte standplaats staat - met voldoende zonlicht, een goed doorlatende bodem en voldoende luchtcirculatie - blijft ze doorgaans gezond en vitaal. Toch kunnen er onder minder gunstige omstandigheden enkele problemen optreden.

Bladluizen behoren tot de meest voorkomende plagen en verschijnen vooral op jonge scheuten en nieuwe bladeren. Ze voeden zich met plantensappen, waardoor de groei kan vertragen en bladeren soms vervormen. Ook schildluizen en wolluizen kunnen zich sporadisch vestigen op stengels en bladeren, vooral bij planten die beschut staan of in een pot zijn aangeplant.

Spint kan voorkomen tijdens warme en droge periodes. Deze kleine mijten zijn vaak moeilijk zichtbaar, maar verraden zich door fijne spinsels en een dof of gevlekt blad. Een te droge standplaats verhoogt meestal de kans op aantasting.

Op het vlak van ziekten vormt wortelrot het grootste risico. Dit ontstaat vooral wanneer de grond te nat blijft of onvoldoende water doorlaat. Overmatige vochtigheid kan leiden tot beschadigde wortels, vergeling van het blad en groeivertraging. Daarom is een goed drainerende bodem erg belangrijk voor een gezonde ontwikkeling van de plant.

Daarnaast kan in vochtige omstandigheden soms bladvlekkenziekte of schimmelvorming optreden, al blijft dit bij Toscaanse Jasmijn eerder beperkt. Deze problemen kan je voorkomen door aangetaste bladeren te verwijderen en te voorkomen dat de bladeren langdurig vochtig zijn.