Verkooppunten
compo image

Frequente zoektermen

Verkooppunten
compo image
  1. COMPO
  2. Advies
  3. Plantenverzorging
  4. Balkon- & kuipplanten
  5. Drainage voor je planten : zo vermijd je wateroverlast

Kleikorrels en andere alternatieven

Drainage van planten : zo vermijd je wateroverlast

Heb je de neiging om je planten te veel of te weinig water te geven? Om wateroverlast en wortelrot te voorkomen, moet je een goede drainage voorzien. In dit artikel ontdek je welke materialen je hiervoor in je bloembakken en bloempotten kan gebruiken. We tonen jou ook waarom puimsteen een uitstekend alternatief is voor hydrokorrels.

Wat is een drainage?

Bij drainage wordt overtollig water afgevoerd. Het gaat dus om maatregelen die genomen worden voor een goede afwatering. Drainage kan je niet meer uit de tuin wegdenken. Het biedt een heel doeltreffende manier tegen wateroverlast die door heel wat verschillende plantensoorten wordt gevreesd.

Bij drainage worden materialen zoals hydrokorrels (geëxpandeerde kleikorrels), puimsteen of potscherven als onderlaag in een bloempot of bloembak gebruikt. Zij zorgen ervoor dat overtollig water kan weglopen via de afvoergaten in de bodem van de pot of bak. Sommige materialen hebben ook de capaciteit om water op te slaan. Hierdoor regelen ze het vochtgehalte in de bloempot en krijgt wateroverlast geen kans.

Heeft de bodem van je pot geen drainagegaten?

Dan is een drainagelaag een must om overtollig gietwater op te vangen en wortelrot te voorkomen. Of nog beter : je kan zelf gaten boren in de bodem van je bloempot of -bak.

Waar is een drainage belangrijk?

Niet alleen bij kamer- en balkonplanten kan je drainage gebruiken. Ook tuinplanten, bloembedden en gazons worden soms gedraineerd. Als het gazon meer op een vijver lijkt en je bloembedden eruitzien als een moeras, dan komt dit vaak doordat het regenwater niet kan wegvloeien. Drainage kan wonderen verrichten in de strijd tegen wateroverlast, vooral in zware, leemachtige en kleiachtige gronden.

Helaas is drainage in uitdagende omstandigheden niet eenvoudig en moet je bereid zijn om diepe sleuven te graven, daarin drainageslangen te installeren en de sleuven vervolgens weer op te vullen met gruis of grind. Ook eventuele wettelijke voorschriften met betrekking tot grondwaterbescherming moeten worden nageleefd. Als je niet veel last hebt van wateroverlast in de tuin of als er slechts enkele kleine zones zijn aangetast, kan het helpen door de grond regelmatig om te woelen en de grond te vermengen met drainagemateriaal. Als je gazon last heeft van wateroverlast, dan kan je beluchten (ventileren) en vervolgens zanden.

Wist je trouwens dat je de term “drainage” niet alleen in de tuin en op het balkon tegenkomt, maar ook regelmatig in de medische wereld (vb. lymfedrainage) en in de bouwsector (om gebouwen droog te houden en vb. te voorkomen dat er vocht in de kelder komt).

Welk materiaal kan je gebruiken als drainage?

Als je op zoek bent naar het juiste drainagemateriaal voor je planten, dan zijn er verschillende alternatieven beschikbaar. Maar welk materiaal is ideaal voor je bloembak of bloempot? Hieronder hebben we de opties voor je opgelijst :

  1. Geëxpandeerde klei (hydrokorrels)
    De geëxpandeerde klei onder vorm van bolletjes wordt verkregen door de klei op heel hoge temperatuur te bakken. Hierbij worden de organische componenten van de klei afgebroken en komt er koolstofdioxide vrij. Gedurende dit proces wordt de klei opgeblazen en krijgt die een structuur met fijne poriën. Het grootste voordeel van hydrokorrels : ze zijn goed doorlatend en schimmelen niet. Er wordt ook vaak gezegd dat ze goed water opnemen, maar de wateropslagcapaciteit is relatief laag. Het grootste nadeel is ongetwijfeld dat de extractie van de korrels extreem veel energie vraagt en daardoor een enorme impact heeft op de ecologische voetafdruk van de geëxpandeerde klei.
  2. Puimsteen
    Wil je een duurzaam alternatief voor hydrokorrels, dan moet je zeker puimsteen overwegen. Puimsteen is een poreus vulkanisch lavagesteente met een fijne, onregelmatige structuur. Dit materiaal zorgt voor een uitstekende beluchting van de bodem. Daarnaast dient puimsteen als waterreservoir en transporteert het water naar de wortels als de plant daar nood aan heeft. Ook de CO2-voetafdruk is beduidend kleiner dan bij hydrokorrels. Verder in dit artikel vind je een uitgebreidere vergelijking tussen beide materialen.
  3. Potscherven
    Door potscherven op de bodem van je bloempot of bloembak te leggen, creëer je holle ruimtes waardoor het water goed kan weglopen. Dit is tevens een goede manier om kapotte bloempotten te recyclen. De potscherven zullen eveneens voorkomen dat de drainagegaten zullen verstoppen. Op deze potscherven kan een laagje puimsteen worden gelegd. Omdat er heel hoge temperaturen nodig zijn om bloempotten te vervaardigen, is ook dit productieproces helaas heel energie-intensief.
  4. Grind, kiezels of gruis
    Grind vergroot de doorlaatbaarheid van het substraat en voorkomt dat water zich ophoopt in de bloempot. Houd er echter rekening mee dat de stenen - in tegenstelling tot andere materialen - geen water kunnen vasthouden. Daarnaast zijn de holtes kleiner dan bij bijvoorbeeld hydrokorrels of puimsteen. Ook het gewicht van de steentjes mag je niet onderschatten. Als je je bloempot later dus wilt verplaatsen, dan zal dit wel enige moeite kosten als je kiezels hebt gebruikt.
  5. Zand
    Als je zand gebruikt, is vooral de grootte van de zandkorrels heel belangrijk. Fijn zand is minder geschikt als drainagemateriaal omdat er niet voldoende water tussen de korrels kan wegvloeien. Grof zand is beter geschikt omdat de holtes iets groter zijn. Zand moet echter worden vermengd met andere, grotere drainagematerialen om een goede waterafvoer te garanderen. Net zoals bij grind en kiezels is zand een zwaar materiaal, vooral als het vochtig is. Je zal de bloempot dus ook niet zo gemakkelijk kunnen verplaatsen.
  6. Schorsmulch
    Vooral bij het opvullen van moestuinbakken zullen er mensen zijn die zich afvragen of schorsmulch als onderlaag kan worden gebruikt. In principe bestaat de onderlaag uit grof, organisch materiaal en andere stoffen die heel langzaam ontbinden. Denk maar aan takjes en houtsnippers. Schorsmulch kan alleen worden gebruikt in combinatie met dergelijke materialen als drainagelaag omdat de mulch op zich niet grof genoeg is. De inhoud van de moestuinbak zal niet voldoende verluchten als je enkel schorsmulch zou gebruiken. Schorsmulch begint bovendien vrij snel te rotten en ruikt onaangenaam als het continu vochtig is. En dat wil je natuurlijk niet voor je moestuinbak of bloempot op het balkon. Om deze redenen raden we het gebruik van schorsmulch als drainagemateriaal af.
  7. Houtsnippers
    In plaats van schorsmulch kan je houtsnippers of houtchips gebruiken. Deze kan je zowel in een moestuinbak als in een pot toepassen. In vergelijking met andere materialen zoals grind en kiezels, zijn de holle ruimtes bij houtsnippers beduidend groter. Zo wordt de bodem beter verlucht en bescherm je je planten tegen wortelrot. Daarnaast activeren de houtsnippers het bodemleven.
compo image

Puimsteen als duurzaam alternatief voor hydrokorrels

Hydrokorrels

Heel wat tuinliefhebbers gebruiken momenteel hydrokorrels. Dit komt waarschijnlijk door de goede doorlaatbaarheid, de robuustheid tegen beschimmelen en de hoge stabiliteit. Het natuurlijke kleimateriaal vergaat niet en zal na lange tijd ook niet in elkaar zakken. Je leest vaak dat hydrokorrels een goede wateropslagcapaciteit hebben, maar dit is niet correct. De fijne poriën bevinden zich voornamelijk in de geëxpandeerde kleikorrels terwijl het oppervlak gesloten poriën heeft. Dit maakt het moeilijk om water en voedingsstoffen op te nemen. In vergelijking met puimsteen is geëxpandeerde klei daarom niet ideaal voor hydrocultuur. Toch wordt het hier vaak voor gebruikt omdat het materiaal niet verdicht en zorgt voor een goede zuurstofvoorziening van de wortels.

Wat velen onder ons niet weten, is dat de productieproces van hydrokorrels extreem CO2-intensief is. Eerst wordt de ruwe klei gereinigd en gehomogeniseerd. Daarna wordt het materiaal gedroogd in een draaitrommeloven tot een temperatuur van ongeveer 800°C terwijl tegelijkertijd de klei wordt geplet en gegranuleerd. Pas nu krijgt het materiaal zijn karakteristieke vorm tijdens het expansieproces. Hiervoor moeten ze opnieuw in de draaitrommeloven, maar deze keer bij een hogere temperatuur van maar liefs 1200°C. De CO2-voetafdruk van hydrokorrels is dus navenant hoog.

Puimsteen

Bij puimsteen ziet het er compleet anders uit : dit drainage- en plantgranulaat wordt in Duitsland gewonnen uit vulkanisch gesteente. Hiervoor wordt de teelaarde bovenop het puimgesteente opzij geschoven. Deze teelaarde wordt nadien echter terug gebruikt. In tegenstelling tot geëxpandeerde klei is er tijdens het productieproces van puimsteen geen droog- of verhittingsproces nodig. De grondstof blijft volledig natuurlijk en stoot tot 96% minder CO2 uit dan de traditionele geëxpandeerde klei. Puimsteen is daardoor een beduidend duurzamer alternatief voor hydrokorrels.

compo image
compo image
compo image

COMPO Bio Granuplant® Puimsteenkorrels

100% natuurlijk puimgesteente, ideaal als drainagelaag in potten en bakken. Het materiaal voorkomt wateroverlast en wortelrot – heel duurzaam materiaal met verschillende toepassingsmogelijkheden.

Naar het product

Andere voordelen van puimsteen zijn de lange houdbaarheid, de hogere structurele stabiliteit en de goede wateropslag. Het natuurlijke puimgesteente absorbeert water en transporteert het indien nodig tot naar de wortels. Zo zijn je planten beschermd tegen wateroverlast en wortelrot. Door de hoge watergeleiding en luchtopslagcapaciteit is het materiaal ook geschikt voor hydrocultuur.

compo image

Deze eigenschappen komen zowel je planten in potten als in volle grond ten goede : door het gesteente te vermengen met de potgrond, wordt de bodem losgemaakt en de kwaliteit van het substraat verbeterd. De puimsteenkorrels scoren ook als bodembedekker in bloembakken. De beige natuurtint van het natuurlijke puimgesteente geeft een modernere uitstraling dan hydrokorrels en werkt eveneens als beschermlaag tegen uitdroging van de onderliggende grondlagen.

KleikorrelsPuimsteen
CO2-voetafdruk
Heel hoog
Heel laag : 96% minder CO2-uitstoot dan traditionele hydrokorrels
Wateropslagcapaciteit
Heel laag
Hoge wateropslagcapaciteit en watergeleiding
Duurzaamheid
Heel lang
Heel lang
Stabiliteit van het materiaal
Hoog
Hoog
Weerstand tegen beschimmelen
Hoog
Hoog
Gebruik voor hydrocultuur
Geschikt
Heel geschikt
Vermening met potgrond
Ja. De bodem wordt losgemaakt maar het substraat zal qua waterhuishouding niet verbeteren
Ja. De bodem wordt losgemaakt en de ondergrond zal qua waterhuishouding ook verbeteren
Gebruik als bodembedekker
Geschikt
Heel geschikt
Optiek
Roodbruin
Moderne beige natuurtint

Waarop moet je letten bij drainage in potten?

Het drainagemateriaal (vb. puimsteen) wordt bij het aanplanten of bij het verpotten als onderste laag in een pot aangebracht. Als de bodem van je pot voorzien is van een drainagegat, dan bedek je dat gat bij voorkeur eerst met een potscherf. Zo voorkom je dat de korrels door het drainagegat kunnen vallen. We raden je aan om 1/4 tot 1/3 van de pot te vullen met drainagemateriaal. De rest kan je opvullen met een aangepaste potgrond die beantwoordt aan de behoeften van je plant. Een vlies tussen het drainagemateriaal en de potgrond, zoals vaak wordt gedaan in de tuin, is in bloempotten niet noodzakelijk.

compo image

Puimsteen kan ook gebruikt worden voor hydrocultuur en semi-cultuur en als bovenlaag in bloempotten en -bakken. De korrels kunnen ook vermengd worden met potgrond.

Tip : als je wat te enthousiast was met water geven en je merkt dat de grond en de kluit te nat zijn en een beetje muf ruiken, dan kan je de plant proberen redden door die te verpotten in een portie verse potgrond. Met drainage bespaar je jezelf en je planten deze stress.

Welke planten hebben drainage nodig?

Drainage wordt over het algemeen aanbevolen bij kamerplanten en balkonplanten die in bloempotten of kuipen of een bloembak worden geplant, vooral als de plant op een koel en schaduwrijk plekje staat. Dan is de kans op te veel water geven namelijk het grootst en kan snel wateroverlast en wortelrot ontstaan. Drainage is ook handig voor kruiden in potten.

Delen

Blijf op de hoogte

ABONNEER JE OP DE COMPO-NIEUWSBRIEF

Ontvang seizoensgebonden plantenverzorgingstips en inspiratie voor je tuin, gazon, planten, decoratie en zo veel meer via onze nieuwsbrief.

 

BEDANKT VOOR JE REGISTRATIE !

 

Je ontvangt binnen enkele ogenblikken een bevestiging via e-mail. Om je registratie te bevestigen, hoef je enkel nog te klikken op de link in de e-mail.

Gelieve je e-mailaders in te vullen.

Gelieve het vakje aan te vinken om toe te stemmen met de Privacy Policy.

compo image

COMPO. Mooie planten zonder moeite.

Heb je twee linkerhanden of heb je groene vingers? Samen zorgen we voor een groenere levenskwaliteit !

Volg COMPO op :